geiten

Kabinetsbesluit, verzoek nu al de regel toe te passen

Op 10 juli heeft het kabinet ingestemd met een voorstel van minister Hermans (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) en staatssecretaris Erkens (Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur) om een landelijke afstandsnorm voor geitenhouderij in te voeren. Er mogen geen nieuwe woonkernen of andere gevoelige bestemmingen binnen 500 meter van een geitenhouderij worden gebouwd. Zie dit bericht.

Deze keuze voor een afstandsnorm is gebaseerd op meer dan 10 jaar onderzoek. Daaruit blijkt dat mensen die binnen 500 meter van een geitenhouderij wonen een aanzienlijk grotere kans hebben op een longontsteking. Een afstandsnorm zorgt ervoor volgens het kabinet voor dat er geen nieuwe situaties met een verhoogd risico bijkomen.

Voor mensen die wonen binnen 500 meter van een geitenhouderij gaan betrokken partijen op verschillende manieren de blootstelling aan uitstoot vanuit geitenhouderijen verminderen. Bedrijven binnen de 500 meter mogen voorlopig niet uitbreiden. Dat kan in de toekomst veranderen als bewezen maatregelen beschikbaar komen die de uitstoot van schadelijke stoffen voldoende verminderen. Het kabinet investeert de komende jaren in onderzoek naar zulke maatregelen en kijkt in nauw overleg met provincies en gemeenten naar oplossingen voor locaties waar de gezondheidsrisico’s het grootst zijn.

De nieuwe afstandsregel is nog niet direct van kracht. Eerst moeten wettelijke procedures worden doorlopen. Dit duurt naar verwachting 2,5 tot 3 jaar. Tot die tijd vraagt het kabinet provincies om bestaande beperkingen voor geitenhouderijen te behouden, en indien wenselijk alvast zoveel mogelijk in lijn te brengen met de aangekondigde regelgeving van het Rijk. Daarnaast vraagt het kabinet gemeenten om de laatste inzichten mee te nemen bij het vaststellen van ruimtelijke plannen vooruitlopend op deze regelgeving.

Gevolgen voor de Grassen en de Voordijk?

De afstandsregel raakt zowel de bestaande bebouwing aan en nabij de Voordijk, maar ook de bouwplannen van de Grassen. En eerder hebben de risico’s zich in Vlijmen al gematerialiseerd. Vraag is dus welke maatregelen de gemeente Heusden nu concreet gaat nemen. Wij riepen al eerder op structurele maatregelen te nemen? Zie onze eerdere oproepen uit 2025 voor een structurele oplossing hier en hier.

De gemeente kennende zal er voor de bouw wel weer een ontsnappingsregel worden toegepast omdat de bestemmingsplannen al voor dit besluit zijn genomen, ook al was er al een eerder dringend negatief advies van de provincie voor bouw in de buurt van geitenhouderij.

73% meer longontstekingen binnen 500 meter afstand, 19% binnen 1000 meter

Na eerdere waarschuwingen van het RIVM herbevestigd ook de Gezondheidsraad in haar vervolgonderzoek dat omwonenden van geitenhouderijen een beduidend hoger risico op longontstekingen lopen dan mensen die niet dichtbij een geitenhouderij wonen. Het rapport is hier te downloaden.

Uit onderzoek binnen het programma Veehouderij en Gezondheid Omwonenden (VGO) komt een verband naar voren tussen wonen in de buurt van geitenhouderijen en longontstekingen. In juli 2025, in een eerste deeladvies, concludeerde de gezondheidsraadcommissie Veehouderij en gezondheid dat dat verband waarschijnlijk oorzakelijk is en dat dat voldoende aanleiding is om op basis van het voorzorgbeginsel maatregelen te nemen. In het tweede deeladvies onderstreept de commissie de noodzaak voor maatregelen.

Vergeleken bij de blootstelling aan andere bronnen van luchtverontreiniging of andere schadelijke milieufactoren is dat risico aanzienlijk. Binnen een woonafstand van 500 meter is dat risico gemiddeld 73% hoger, binnen een woonafstand van 1 kilometer 19%.

Volgens de commissie is het aannemelijk dat longontstekingen in de buurt van geitenhouderijen worden veroorzaakt door een samenspel van verschillende factoren, waarbij uitstoot van micro-organismen, fijnstof en endotoxinen een belangrijke rol speelt.

Structurele oplossing is de aangewezen oplossing

De Provinciale Staten hebben al op 21 februari 2025 een motie aangenomen om woningbouw in de buurt van een geitenboerderij te voorkomen. Het Vlijmens Lint heeft het college Heusden op 18 februari 2025 naar aanleiding van het RIVM onderzoek opgeroepen om structurele maatregelen te nemen. En de verplaatsing ook meegenomen in haar zienswijze op de Nota Reikwijdte en Detailniveau voor HoWaBo2. In haar beantwoording van vragen van Heusden Verbindt/Heusden Transparant gaf het college op 18 februari 2025 aan het onderzoek van de Gezondheidsraad en de daarop volgende besluiten en maatregelen van de rijksoverheid af te wachten. In het eerste deelonderzoek werd door de raad al aanbevolen om op basis van het voorzorgsbeginsel maatregelen te nemen, maar die zijn tot dusver uitgebleven.

Inmiddels heeft het college kennelijk de zichtbare uitbreidingsinvesteringen van de geitenboerderij toegestaan. Nu dat rapport er is en de conclusies verontrustend zijn roepen wij het college andermaal op niet langer te wachten en vooral te zoeken naar een structurele oplossing. Zie ook de recente vragen van GL/PvdA naar aanleiding van dit dossier.